زهرا کاظمی، مسئول شورای بانوان جبهه مقاومت ملی افغانستان، با نشر مطلبی در صفحۀ ایکس خود، چارچوب فکری و اجرایی طالبان را «مغایر با اصول بنیادین اسلام و کرامت انسانی» توصیف کرده و گفته است که آنچه طالبان تحت عنوان «عقایدنامه» یا اصولنامه ترویج میکنند، با روح عدالتمحور شریعت محمدی در تضاد آشکار قرار دارد.
کاظمی با استناد به آیات قرآن کریم، انسان را «خلیفةالله» دانسته و تأکید کرده است که در اسلام هیچ انسانی بر دیگری برتری ندارد مگر به تقوا. او تقسیم جامعه به طبقات «مطیع و غیرمطیع» یا «شایسته و ناشایسته» را که در سیاستگذاری طالبان دیده میشود، فاقد ریشه در قرآن و سنت پیامبر دانسته و آن را نفی آشکار برابری انسانها عنوان کرده است.
مسئول شورای بانوان جبهه مقاومت ملی همچنین رویکرد طالبان نسبت به زنان و اقلیتها را «بازتولید ذهنیت بردهوار» خوانده و گفته است که در حالی که شریعت محمدی مسیر حذف تدریجی بردهداری را ترسیم کرده بود، اقدامات طالبان در محدودسازی آزادی و ارادۀ انسانها، بهویژه زنان، «بازگشت به دوران جاهلیت» است. او هشدار داده است که هر نظامی که به نام شریعت، کرامت ذاتی انسان را نادیده بگیرد و از دین برای توجیه خشونت و انحصار قدرت استفاده کند، «نماینده اسلام نیست، بلکه تحریفکننده آن است».
این اظهارات در حالی مطرح میشود که شورای علمای پاکستان نیز در روزهای اخیر با انتشار موضعگیری رسمی، برخی مواد اصولنامۀ جزای طالبان را «فاقد پشتوانه فقهی در سنتهای رایج مدارس پاکستان» دانسته و بر «فاصله فقهی و رفتاری» میان دیدگاههای خود و رویکرد طالبان تأکید کرده است. علمای پاکستانی گفتهاند که اجرای احکام شرعی بدون رعایت معیارهای عدالت، اجماع و مصالح عمومی، میتواند به «بدنامی شریعت» منجر شود.
در سطح گستردهتر، شماری از علمای جهان اسلام نیز در بیانیهها و نشستهای جداگانه نسبت به پیامدهای اصولنامۀ طالبان هشدار دادهاند. آنان تأکید کردهاند که شریعت اسلامی بر عدالت، رحمت و حفظ کرامت انسان استوار است و هرگونه برداشت سختگیرانه و غیرمنعطف که به محدودسازی آزادیهای مشروع، حذف زنان از عرصه اجتماعی یا اعمال مجازاتهای بدون معیارهای معتبر فقهی منجر شود، «با روح اسلام سازگار نیست».
تحلیلگران میگویند همزمانی واکنشهای داخلی و منطقهای، از جمله موضعگیری زهرا کاظمی، انتقاد علمای پاکستان و نگرانی علمای جهان اسلام، نشان میدهد که اصولنامۀ جزای طالبان به یکی از بحثبرانگیزترین اسناد این گروه تبدیل شده و مشروعیت دینی و اجتماعی آن با پرسشهای جدی روبهرو است.
About The Author
