نگاهی به ارزش‌های چندفرهنگی کانادا از دریچه روایت پل ثرو
نویسنده: سمین حسینی مدیر اجرایی اتفاق نیوز
در جهانی که بسیاری از جوامع با چالش‌های ناشی از اختلافات قومی، مذهبی، زبانی و فرهنگی روبه‌رو هستند، موضوع همزیستی و احترام متقابل بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در چنین شرایطی، کانادا اغلب به عنوان یکی از موفق‌ترین نمونه‌های یک جامعه چندفرهنگی شناخته می‌شود؛ کشوری که تلاش کرده است تنوع را به بخشی از هویت ملی خود تبدیل کند.
این موضوع اخیراً پس از انتشار کتاب جدید پل ثرو با عنوان True North: On the Road in Canada بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. این نویسنده و جهانگرد شناخته‌شده در گفت‌وگویی با شبکه CBC اظهار داشت که کانادا «بسیار متفاوت از ایالات متحده» است و مسیر فرهنگی و اجتماعی ویژه خود را طی کرده است.
زمانی که یک نویسنده درباره کشوری اظهار نظر می‌کند، ممکن است دیدگاه او تنها یک برداشت شخصی تلقی شود. اما درباره پل ثرو موضوع متفاوت است.
او یکی از شناخته‌شده‌ترین سفرنامه‌نویسان معاصر جهان است که طی بیش از پنج دهه، کشورهای مختلف آسیا، آفریقا، اروپا و قاره آمریکا را پیموده و تجربه‌های خود را در قالب ده‌ها کتاب منتشر کرده است. کتاب مشهور او The Great Railway Bazaar از آثار اثرگذار ادبیات سفر به شمار می‌رود و جایگاه ویژه‌ای در میان سفرنامه‌های مدرن دارد.
کتاب تازه او درباره کانادا تنها یک گزارش سفر نیست. این سفر برای خود او نیز جنبه‌ای شخصی داشته است. پل ثرو در این کتاب به ریشه‌های خانوادگی خود در استان کبک می‌پردازد و مسیر زندگی یکی از نیاکانش را دنبال می‌کند که قرن‌ها پیش در سرزمین فرانسه نو ساکن شده بود. او در این سفر از شهرها و مناطق مختلف کانادا دیدن کرده و با نویسندگان، مهاجران، رهبران بومی، کشاورزان و شهروندان عادی گفت‌وگو کرده است.
همین تجربه گسترده باعث شده است که روایت او از کانادا فراتر از یک نگاه سطحی باشد و جنبه‌ای فرهنگی و اجتماعی پیدا کند.
با وجود پیوندهای تاریخی، اقتصادی و سیاسی میان کانادا و ایالات متحده، پل ثرو معتقد است که این دو کشور از نظر فرهنگی تفاوت‌های قابل توجهی دارند. او می‌گوید کانادا شخصیت ملی مستقلی دارد و در بسیاری از زمینه‌ها مسیر متفاوتی را طی کرده است. به باور او یکی از مهم ترین عوامل این تفاوت نحوه بر خورد کانادایی ها با مفهوم تنوع است .
در حالی که در بسیاری از نقاط جهان تفاوت‌های قومی، زبانی و مذهبی گاهی به عامل جدایی و تنش تبدیل می‌شوند، کانادا تلاش کرده است این تفاوت‌ها را به فرصتی برای رشد اجتماعی و همبستگی ملی تبدیل کند.
شاید هیچ جمله‌ای بهتر از سخن میکائل ژان، فرماندار کل پیشین کانادا، نتواند این واقعیت را توصیف کند: که چنین گفته است
«تنوع در قلب تاریخ کانادا قرار دارد.»
کانادا از آغاز شکل‌گیری خود، خانه مردمانی با پیشینه‌های گوناگون بوده است. ملت‌های بومی، جوامع فرانسوی و انگلیسی‌زبان و سپس موج‌های گسترده مهاجرت از سراسر جهان، همه در شکل‌گیری جامعه امروزی این کشور نقش داشته‌اند.
به همین دلیل، تنوع در کانادا صرفاً یک سیاست دولتی یا یک شعار سیاسی نیست، بلکه بخشی از واقعیت تاریخی و اجتماعی این کشور به شمار می‌رود.
امروز میلیون‌ها نفر با ریشه‌های فرهنگی متفاوت در کانادا زندگی می‌کنند و در عین حال خود را بخشی از جامعه کانادایی می‌دانند.
یکی از مهم‌ترین جلوه‌های این تنوع را می‌توان در مسئله زبان درین کشور مشاهده کرد.
کانادا دارای دو زبان رسمی، انگلیسی و فرانسوی است. این دو زبان نه تنها ابزار ارتباطی، بلکه بخشی از هویت تاریخی کشور محسوب می‌شوند.
استان کبک که پل ثرو توجه ویژه‌ای به آن داشته است، نمونه‌ای از حفظ هویت زبانی و فرهنگی در کنار عضویت در یک ساختار ملی مشترک است.
اما واقعیت کانادای امروز فراتر از این دو زبان رسمی است. در شهرهایی مانند تورنتو، ونکوور و مونترال صدها زبان مختلف شنیده می‌شود. مهاجران از آسیا، آفریقا، اروپا، آمریکای لاتین و خاورمیانه فرهنگ‌ها، سنت‌ها و تجربه‌های خود را با این کشور آورده‌اند و همین موضوع به یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌های اجتماعی کانادا تبدیل شده است. و یکی از ستون های اصلی جامعه کانادایی احترام به تفاوت ها است .
در این کشور تلاش می‌شود افراد به دلیل مذهب، زبان، قومیت یا کشور محل تولد خود از فرصت‌های اجتماعی محروم نشوند. هرچند مانند هر جامعه دیگری مشکلات و چالش‌هایی وجود دارد، اما اصل بر این است که همه شهروندان بتوانند در زندگی عمومی مشارکت کنند.
این موضوع برای مهاجران اهمیت ویژه‌ای دارد. بسیاری از کسانی که از جنگ، بی‌ثباتی یا محدودیت‌های اجتماعی گریخته‌اند، در کانادا فرصت آغاز دوباره پیدا می‌کنند. در همین زمینه آدرین کلارکسون فرمانده کل پیشین کانادا، گفته بود
«ما با هم غنا و زیبایی‌ای را که تنوع به زندگی ملی ما می‌بخشد، کشف کرده‌ایم.»
و تجربه افغانستانی ها در جامعه کانادا برای بسیاری از افغان‌هایی که در سال‌های اخیر به کانادا آمده‌اند، این کشور تنها یک مقصد مهاجرتی نبوده است، بلکه فرصتی برای بازسازی زندگی، آموزش فرزندان و مشارکت در آینده‌ای امن‌تر محسوب می‌شود.
امروز هزاران افغان در دانشگاه‌ها، رسانه‌ها، کسب‌وکارها، نهادهای مدنی و سازمان‌های اجتماعی کانادا حضور دارند. آنان در حالی که زبان و فرهنگ خود را حفظ می‌کنند، سهم فعالی نیز در رشد و توسعه جامعه کانادایی دارند.
این تجربه نمونه‌ای از همان مدلی است که کانادا سال‌ها برای تحقق آن تلاش کرده است؛ مدلی که در آن حفظ هویت فرهنگی با مشارکت اجتماعی در تضاد قرار نمی‌گیرد.
روایت پل ثرو از سفر در کانادا تنها روایت یک نویسنده از یک کشور نیست. این روایت بازتاب واقعیتی است که بسیاری از کانادایی‌ها و مهاجران هر روز آن را زندگی می‌کنند.
کانادا کامل نیست و همچنان با چالش‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی روبه‌رو است. اما تجربه این کشور نشان می‌دهد که تنوع فرهنگی، چندزبانی و احترام متقابل می‌توانند پایه‌های یک جامعه باثبات، خلاق و صلح‌آمیز را شکل دهند.
شاید به همین دلیل است که پل ثرو پس از سفر در سراسر کانادا به این نتیجه رسیده است که این کشور تنها نسخه کوچک‌تری از آمریکا نیست، بلکه جامعه‌ای با هویت، تاریخ و شخصیت مستقل خود است. در جهانی که بیش از هر زمان دیگری به گفت‌وگو، همدلی و درک متقابل نیاز دارد، تجربه کانادا یادآور یک حقیقت ساده اما مهم است: قدرت یک جامعه نه در یکدست بودن مردم آن، بلکه در توانایی آن برای احترام گذاشتن به تفاوت‌ها نهفته است.
About The Author
